ژرژگاموف سپس با تحقيقاتى دامنه‌دار دربارهء اتم و قدرتهاى عظيم نهفته در قلب قلعهء اتمى چنان نتيجه ميگيرد كه : گرمى خورشيد از انرژى زير اتمى است . و از پيش دانستيم كه فعل و انفعالات هسته‌اى كه سبب تبدل عناصر به يكديگر مىشود معمولا با آزاد شدن مقدارى انرژى همراه است ، كه چندين ميليون بار بزرگتر از انرژى آزاد شده در فعل و انفعالات شيميائى انجام شده ميان مولكولهاست ، به اين ترتيب اگر خورشيد با ذغال ساخته شده باشد در عرض مدت پنج شش قرن ميسوزد و نابود مىشود ، ولى خورشيدى كه انرژى خود را از سرچشمهء زير اتمى مىگيرد ، بيليونها سال مىتواند بماند و پرتو افشانى كند ، آرى خورشيد از جيب مىخورد ، اين را هم ميدانيم كه عناصر راديو آكتيو متعارفى مانند اورانيوم و توريوم آن اندازه فراوان نيستند كه بتوان انرژى بى اندازهء بزرگى را كه در خورشيد توليد مىشود به حساب آنها گذاشت ، تنها راهى كه ميماند آنست كه قبول كنيم در جرم خورشيد عناصر ثابت متعارفى به يكديگر تبديل ميشوند ، و همين تبديل منبع انرژى خورشيد است ، و علت اينكه اين تبدلات سريع و بسيار زياد دائما به سهولت در كانون خورشيد انجام ميگيرد ، حرارت فوق العادهء آنست كه براى اين منظور كافى است ، چنان كه در فعل و انفعالهاى شيميائى ميان مولكولها نيز هرچه حرارت بيشتر باشد فعل و انفعال نيز سريع‌تر انجام ميگيرد . . براى اطلاعات كافى درين پيرامون به كتاب « پيدايش و مرگ خورشيد » تاليف ژرژگاموف مراجعه شود . حجم خورشيد : در خبرى مفصل از امير المومنين عليه السّلام گذشت كه طول و عرض خورشيد و ماه را مضروب نهصد فرسنگ در نهصد فرسنگ تعيين فرمودند . * * *